Το ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ είναι η κοινή εικόνα των γνήσια αγροτικών περιοχών οι οποίες εργάζονται για την προώθηση της αναπτυξιακής διαδικασίας, με τη συνδρομή δημοσίων οργανισμών, ιδιωτικών επιχειρήσεων και του συνόλου των κοινωνικών φορέων. Αυτές οι περιοχές χαρακτηρίζονται από την προσφορά ποιοτικών προϊόντων και υπηρεσιών με σεβασμό στις αρχές και τις αξίες της προστασίας του περιβάλλοντος και της ποιότητας στην παραγωγική διαδικασία, σε συνεργασία με επιχειρήσεις και οργανισμούς που έχουν αυτοδεσμευθεί στην προαγωγή της τοπικής ανάπτυξης, και επιδεικνύουν αλληλεγγύη, πνεύμα συνεργασίας μεταξύ τους και στήριξη της ιδιαίτερης ταυτότητας κάθε περιοχής. Είναι ένα «σήμα ομπρέλα» το οποίο καλύπτει τις αγροτικές περιοχές που διαθέτουν ήδη τοπικό σήμα ποιότητας και εργάζονται από κοινού για την επίτευξη μιας πραγματικά βιώσιμης και ισόρροπης αγροτικής ανάπτυξης, χωρίς αποκλεισμούς.
Το Ευρωπαϊκό Σήμα Τοπικής Ποιότητας μπορεί να συνοδεύει τα Σήματα Τοπικής Ποιότητας ως επιπρόσθετο εμπορικό σήμα, εάν και εφόσον τα τελευταία τηρούν τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
1. Πρόκειται για σήματα τα οποία χαρακτηρίζουν φυσικές ή διοικητικές εδαφικές επικράτειες ή περιοχές με ιστορική ταυτότητα, με έκταση που υπερβαίνει αυτήν της τοποθεσίας αλλά δεν καλύπτει ολόκληρη διοικητική περιφέρεια και με επικρατέστερο τον αγροτικό χαρακτήρα.
2. Οι περιοχές που χρησιμοποιούν αυτά τα σήματα πρέπει να βρίσκονται σε αναπτυξιακή πορεία συνδεδεμένη με την προαγωγή της τοπικής ποιότητας, η οποία θα θεμελιώνεται σε δύο βασικές αξίες:
Την τοπική ποιότητα: πρόκειται για μια ποιότητα η οποία υπερβαίνει την επιβαλλόμενη από το νόμο ποιότητα και τις ονομασίες προέλευσης, για μια ποιότητα που επίσης εμπλέκει την «εδαφικότητα», άρα για μια νέα μορφή αλληλέγγυας συμπεριφοράς η οποία θα ευνοεί την ποιοτική αναβάθμιση των δεσμών μεταξύ των ανθρώπων, της εδαφικής έκτασης, των προϊόντων και των υπηρεσιών (αγροτικών, χειροτεχνίας, τουριστικών ή διαφύλαξης της κληρονομιάς), καθώς και τις σχέσεις μεταξύ των παραγωγών και των καταναλωτών.
Την αειφόρο ανάπτυξη: συνιστά μια μορφή ανάπτυξης στην οποία συνυπάρχουν διάφορες αναπόσπαστες πλευρές (οικονομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές), μια αναπτυξιακή διαδικασία που συνυπολογίζει τις ποσοτικές και τις ποιοτικές παραμέτρους. Πρόκειται για μια μορφή ανάπτυξης με ανθρώπινη διάσταση, φιλική προς τους πολιτιστικούς πόρους, αντιμετωπίζοντας την περιοχή ως χώρο όπου κυριαρχεί μια δυναμική ισορροπία, μια βιώσιμη ισορροπία ανάμεσα στο περιβάλλον και τις ανθρώπινες δραστηριότητες, αρμονική και φιλική προς την υγεία των ανθρώπων. Σε όλα τα επίπεδα οργάνωσης της εδαφικής επικράτειας έχει ουσιαστική σημασία η αλληλέγγυα συμμετοχή των δημοσίων φορέων, των οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων και των οργανώσεών τους στην προώθηση ενός συλλογικού και συνεκτικού σχεδίου.
Λόγος Ύπαρξης
Οι αγροτικές περιοχές βρίσκονται αντιμέτωπες με μια νέα κατάσταση σταδιακής μείωσης της προστασίας και της ενίσχυσης που τους παρείχαν οι εθνικές αρχές και η Ευρωπαϊκή Ένωση, σε ένα ανοικτό ανταγωνιστικό περιβάλλον που δημιουργείται από την παγκοσμιοποίηση και το άνοιγμα των αγορών. Ανταποκρινόμενες στη νέα αυτή κατάσταση, πολλές αγροτικές περιοχές της Ελλάδας (αλλά και της Ευρώπης) επιδιώκουν να προβληθούν στην αγορά μέσα από συλλογικά τοπικά σχήματα (Τοπικά Σύμφωνα Ποιότητας), μέσω των οποίων επιδιώκουν να στηρίξουν και να αναδείξουν τα ποιοτικά προϊόντα και υπηρεσίες τους. Αυτή η προσπάθεια επίτευξης τοπικής ποιότητας συνήθως αποτυπώνεται σε ένα Σήμα Τοπικής Ποιότητας. Για να εξασφαλισθεί η επιτυχία και η βιωσιμότητα αυτής της προσπάθειας απαιτείται η επέκταση και γενίκευσή της. Για το λόγο αυτό, οι περιοχές που ήδη διαθέτουν κατοχυρωμένα Σήματα στο πλαίσιο της διαδικασίας ενός Τοπικού Σήματος Ποιότητας συνασπίστηκαν και μοιράστηκαν ένα πρόσθετο κοινό σήμα, το ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ (ΕΣΤΠ), το οποίο τους παρέχει τη δυνατότητα επιτυχημένης εμπορικής προώθησης και διευκολύνει την αναγνωρισιμότητά τους από τους καταναλωτές.
Κατά την παρούσα φάση, 19 αγροτικές περιοχές της Ευρώπης, όπου δημιουργήθηκαν και εφαρμόζονται Τοπικά Σήματα (ή Σύμφωνα) Ποιότητας δημιούργησαν την Ένωση για το Ευρωπαϊκό Σήμα Τοπικής Ποιότητας, ένα μη κερδοσκοπικό οργανισμό με έδρα τον πόλη του Olot στην Καταλωνία της Ισπανίας. Η Ένωση διαχειρίζεται το ΕΣΤΠ, ένα κοινό «Σήμα-Ομπρέλα» που συνυπάρχει με τα κατά τόπους Τοπικά Σήματα Ποιότητας και αφορά τις επιχειρήσεις, τους φορείς, τα προϊόντα και τις υπηρεσίες των περιοχών-μελών του δικτύου. Το ΕΤΣΠ έχει ήδη καταχωρηθεί στο Μητρώο Ευρωπαϊκών Σημάτων (ΟΑΜΙ) για συγκεκριμένους κλάδους προϊόντων και υπηρεσιών της διεθνούς ονοματολογίας. Τα σημερινά μέλη της Ένωσης αποτελούνται από 5 περιοχές της Ελλάδας, 11 της Ισπανίας, 2 της Ιταλίας καθώς και μία περιοχή από τη Γαλλία.
Ο Εθνικός Συντονιστής για το Ελληνικό δίκτυο του ΕΣΤΠ είναι η Αναπτυξιακή Χαλκιδικής Α.Ε., ενώ μέλη του είναι οι Αναπτυξιακές Εταιρείες των Νομών Θεσσαλονίκης, Πέλλας, Κιλκίς και Λήμνου με τα αντίστοιχα Τοπικά Σύμφωνα (και Σήματα) Ποιότητας.
Ενόψει της έναρξης εφαρμογής του νέου προγραμματικού πλαισίου για την περίοδο 2007-2013, σχεδιάζεται η συνέχιση του προγράμματος συνεργασίας και η διεύρυνση του δικτύου συνεργασίας, με την ένταξη νέων περιοχών μελών, τόσο από την Ελλάδα όσο και από άλλες χώρες της Ευρώπης.
Πλεονεκτήματα
Συνοχή
Πρόκειται για ένα πρόγραμμα χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς, ανοιχτό σε όλες τις περιοχές και τους κατοίκους τους. Αποτελεί μια πρόταση δημόσιας και ιδιωτικής ανάπτυξης για όλους τους τομείς (αγροδιατροφικό, τουριστικό, βιοτεχνικό, βιομηχανικό, πολιτιστικό κλπ.).
Κοινωνική ευθύνη
Η κάθε περιοχή ορίζει, με συγκεκριμένα έγγραφα, τις ποιοτικές παραμέτρους που εγγυώνται την οικονομική βιωσιμότητα των επιχειρήσεων, το σεβασμό τους για το περιβάλλον και την ανάληψη της κοινωνικής ευθύνης τους.
Όσον αφορά την οικονομική ποιότητα, λαμβάνονται υπόψη η ορθή επιχειρηματική διαχείριση, η χρήση τοπικών πόρων, το υπεύθυνο μάρκετινγκ, η καινοτομία και η παράδοση, καθώς και η συμβολή της δραστηριότητας στην τοπική ανάπτυξη.
Όσον αφορά την περιβαλλοντική ποιότητα, λαμβάνονται υπόψη η εξοικονόμηση υδάτινων πόρων, ενέργειας και πρώτων υλών, η δέουσα διαχείριση των απορριμμάτων, ο μη ρυπογόνος χαρακτήρας, η υπεύθυνη πολιτική προμηθειών και η ενσωμάτωση στο περιβάλλον.
Όσον αφορά την κοινωνική ποιότητα, λαμβάνονται υπόψη η πολιτική της επιχείρησης σε θέματα ισότητας ευκαιριών, η διεπιχειρηματική συνεργασία, η συμμετοχή των εργαζομένων, η κατάρτιση και ο υγιής ανταγωνισμός.
Ταυτότητα
Οι διάφορες περιοχές εντοπίζουν και αναδεικνύουν τις παραδόσεις, την τοπική τεχνογνωσία, την ιστορία και το πολιτισμικό τοπίο ως πόρο τοπικής ανάπτυξης και ως πηγή καινοτομίας.
Συμμετοχή
Συμμετέχει το σύνολο των φορέων σε κάθε επίπεδο οργάνωσης και διαχείρισης, με διαφάνεια των δράσεων την οποία εγγυάται η εθελοντική και επίσημη δέσμευση των εταίρων.
Έλεγχος
Κάθε τοπικό σήμα διαθέτει τη δική του Επιτροπή διαχείρισης και ελέγχου, ενώ συμπληρωματικά υπάρχει και η Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου του ευρωπαϊκού σήματος, καθήκον της οποίας είναι να ελέγχει την τήρηση του ευρωπαϊκού κανονισμού από τα τοπικά σήματα.
Η ιστοσελίδα του Δικτύου
http://www.ruralquality.eu/gr/home/